Sportifbilgi.com

Spora ait bilgi merkeziniz..

esneklik ile ilgili bilgiler

ELİT BAYAN ARTİSTİK CİMNASTİKÇİLERDE ESNEKLİK, SÜRAT VE ÇABUKLUK İLİŞKİSİ

(BU YAYIN SPOR VE TIP DERGİSİ’NDE YAYINA KABUL EDİLMİŞTİR)

ELİT BAYAN ARTİSTİK CİMNASTİKÇİLERDE
ESNEKLİK, SÜRAT VE ÇABUKLUK İLİŞKİSİ

*Çoknaz H., * Tanesen B., **Tank F

ÖZET
Araştırmanın amacı, bayan artistik cimnastikçilerin esneklikleri, süratları ve çabuklukları arasında bir ilişkinin olup olmadığını belirlemektir.
Araştırmaya yaş ortalaması 15.19± 2.54 yıl olan 16 bayan cimnastikçi katıldı.
Cimnastikçilerin yaşları, spor yaşları, boy uzunlukları, vücut ağırlıkları standart ölçüm araçları kullanılarak yapıldı ve kaydedildi. Artistik cimnastikçilerin esneklikleri otur-uzan testiyle cm; sürat değerleri 20m koşu testiyle sn, çabukluk testi İllinois çabukluk testiyle sn
olarak Newtest marka fotosel kronometreyle belirlendi.
Artistik cimnastikçilerin esneklik-sürat değerlerinde (r=.248), esneklik-çabukluk değerlerinde (r=-.270), çabukluk-sürat değerlerinde (r=.193) istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmadı (p>0.05).
Anahtar Kelime: Artistik Cimnastik, Esneklik, Çabukluk, Sürat

  • A.İ.B.Ü. BESYO / BOLU, **Kırıkkale Üniversitesi FEF / Kırıkkale

GİRİŞ
Artistik cimnastikte sporcuların esnek olmalarının yanında, onların süratli ve çabuk olmaları beklenmektedir. Artistik cimnastikte yapılan hareketlerin hemen hemen tümünde esneklik ön plana çıkarken, sporcular yaptıkları bu hareketlerde süratlerini ve çabukluklarını en iyi şekilde sergilemeleri gerekmektedir.

Sportif etkinliklerin başarısında eklem hareket genişliğinin önemi bilinmektedir. Anatomik bir beceri olarak göze çarpan esnekliğin, diğer biyomotor yetenekler üzerindeki etkisi birçok araştırmacının ilgi alanında yer almaktadır. Esneklik, spor bilim adamları tarafından aynı anlamı ifade eden değişik cümlelerle tanımlanmıştır. Ama, genel olarak esneklik, eklem etrafındaki hareket genişliği olarak tanımlanmaktadır(12,13).
Hareket genişliği, eklemin özelliğine ve eklem açısı, eklem kapsülü, ligament ve tendonlar gibi morfolojik faktörlere bağlıdır. Eklem yapısı hareket düzeyini belirler ve eklemin hareket genişliğini sınırlar(8).
Sporda gerek duyulan en önemli biyomotor yeteneklerden biri de sürat, ya da çok hızlı bir şekilde yol alma, ya da hareket etme niteliğidir. Mekanik açıdan ise sürat, mesafe ile zaman arasındaki oran ile açıklanabilir(1,10). Sürat, vücudu bir bütün halinde çok hızlı hareket ettirme yeteneğidir(9). Gücün iki bileşeni vardır: Kuvvet ve sürat. Sürat, daha çok doğuştan gelen bir özelliktir ve antrenmanla pek değişkenlik olmaz(14). Çabukluk, vücudu farklı yönlerde hızlı bir şekilde durdurma, başlatma ve hareket
ettirme yeteneğidir(9). Çabukluk, sürat ile koordinasyonun sentezidir. Hareketlerin süratle ve koordineli bir şekilde yapılabilmesini sağlayan çabukluk yeteneği, sportif performansın öncelikli teknik taleplerinden biridir. Çabukluk yeteneği yetersiz olan bir sporcunun mükemmel koordinasyon gerektiren branşlarda başarılı olması beklenemez(5). Çabukluk; hız, koordinasyon, esneklik ve gücün bir bileşimi ile ortaya çıkar. Çabukluk ve esneklik (2) birleştiğinde sonuç hareketliliktir. Bu da oyun alanı içerisinde iyi bir zamanlama ve koordinasyon ile çok çabuk hareket etme yeteneğidir(2,10). Yaptığımız bu araştırmada, artistik cimnastikçilerin esneklikleri, süratleri ve çabuklukları arasında bir ilişkinin olup olmadığını belirlemeye çalıştık.

MATERYAL VE METOT
Bu çalışmaya Bolu ilinde kampta bulunan 16 elit bayan artistik cimnastikçi gönüllü olarak katılmışlardır. Deneklere ölçüm öncesi 5-10 dakika ısınma yaptırılmıştır. Çalışma birbirinden bağımsız üç ayrı oturumda yapılmıştır. Birinci oturumda deneklerin esneklikleri, ikinci oturumda deneklerin süratleri, üçüncü oturumda deneklerin çabuklukları test edilmiştir.
Boy Ölçümü: Boy ölçümleri, duvara sabitlenen Kala marka çelik mezuraya denek dik bir pozisyonda durarak yapılmıştır. Cimnastikçilerin vücutlarının tamamen dik olmasına ve çenenin yere paralel olarak tutulmasına önem verilmiştir. Alınan tüm değerler santimetre (cm)
olarak değerlendirmeye alınmıştır.
Vücut Ağırlığı Ölçümleri: Deneklerin vücut ağırlıkları, hassaslığı 0.01 kg digital Tefal marka tartı aletiyle ölçülmüştür. Ölçümler sırasında cimnastikçilerin çıplak ayakla ve üzerinde sadece şort ve tişört olacak şekilde olmalarına dikkat edilmiştir. Ölçümler kilogram (kg) olarak kaydedilmiştir.
Yaş ve Spor Yaşlarının Belirlenmesi: Deneklerin yaşları ve spor yaşları deneklere sorularak yıl olarak kaydedilmiştir.
Esneklik Ölçümü: Deneklerin esnekliklerini belirlemek için Otur-Uzan testi
kullanılmıştır. Deneklerin el parmak uçları kasanın üst yüzüne gelecek şekilde, ayakları dik olarak kasaya dayandırılmıştır. Deneğin, bacaklarını bükmeden, kasa üzerinde ellerini kaldırmadan ve en az 2’ye kadar sayacak şekilde ileri uzanması sağlanmıştır. Deneğe 2 deneme yaptırılmış, denemeler arasında kısa bir ara verilmiştir. Her iki denemenin en iyi
sonucu cm olarak kaydedilmiştir.
Sürat Değerlerine İlişkin Ölçümler: Deneklerin sürat değerlerini belirlemek için 20m Koşu testi kullanıldı. Deneklerin sürat ölçümleri atlama masasının koşu bandında NewTest kronometreyle sn cinsinden kaydedilerek yapılmıştır. Deneklerin üzerinde şort, tişört olacak
şekilde ayakları çıplak koşmalarına özen gösterildi. Her deneğe iki deneme hakkı verilmiş ve en iyi derecesi değerlendirmeye alınmıştır.

Çabukluk Değerlerine İlişkin Ölçümler: Deneklerin çabukluk değerlerini
belirlemek için İllinois Çabukluk Testi cimnastik minderi üzerinde kullanılarak belirlenmiştir.
Deneklerin çabukluk süreleri New Test kronometre kullanılarak sn cinsinden kaydedilmiştir.
Deneklere iki deneme hakkı verilmiş ve en iyi derece değerlendirmeye alınmıştır.


Verilerin analizi: Tüm veriler Windows için SPSS 9.0 istatistik paket programına aktarıldı. Elde edilen verilerin aritmetik ortalamaları ( X ), standart sapmaları (SS), Minimum ve Maksimum değerleri hesaplanmıştır. Test sonuçları arasındaki ilişkinin olup olmadığı Pearson Moment korelasyon analiziyle belirlenmiştir. Araştırmada anlamlılık düzeyi p<0.05
olarak kabul edilmiştir.
BULGULAR
Araştırmaya ilişkin bulgular aşağıda tablolar halinde verilmiştir.
Tablo-1: Deneklerin Test Sonuçlarına ait Bulgular (N:16)


Tablo 1 incelendiğinde; cimnastikçilerin yaş ortalamalarının 15.19±2.54yıl, boy uzunluk ortalamalarının 151.25±8.54cm, kilo ortalamalarının 43.84±9.86kg, spor yaşı ortalamalarının 9.00±3.06yıl, esneklik ortalamalarının 36.90±2.60cm, sürat ortalamalarının 3.35± .17sn ve çabukluk ortalamalarının 15.44± .34sn olduğu görülmektedir.
Tablo -2: Cimnastikçilerin Esneklik, Çabukluk ve Sürat Değerleri Arasındaki İlişki


Tablo-2 incelendiğinde; cimnastikçilerin esneklikleri, çabuklukları ve sürat değerleri
arasında bir ilişki olmadığı görülmektedir.
TARTIŞMA VE SONUÇ
Yaptığımız bu çalışmada artistik cimnasikçi bayanların esnekliklerinin, süratlerinin ve çabukluklarının arasındaki ilişkiyi belirlemeye çalıştık.
Yaptığımız literatür taramasında artistik cimnastikçilerle yapılmış bu tür bir çalışmaya rastlanılmadı. Bu nedenle, yaptığımız çalışmayı diğer esneklik, sürat ve çabukluk çalışmalarıyla değerlendirip tartıştık. Özer ve arkadaşlarının yapmış oldukları çalışmada, yaş ortalaması 15 olan uluslararası düzeydeki bayan cimnastikçilerin boy uzunluklarını 144.0±3.12 cm, vücut ağırlıklarını 37.4±0.61kg olarak belirlemişlerdir(10,11). Oysa yaptığımız bu çalışmada bayan cimnastikçilerin boy uzunluklarını 151.25± 8.54cm, vücut ağırlıklarını 43.84± 9.86 kg olarak belirledik. Bu değerler, Türk cimnastikçilerin uluslararası cimnastikçilere oranla daha uzun ve daha kilolu olduklarını göstermektedir.
Sporda ve sportif performansta esnekliğin etkisi, daha çok spora ve pozisyona bağlı olmaktadır. Örneğin, yüksek seviyedeki esneklik cimnastik ve yüzmede başarılı olmak için gerekli iken futbol ve beyzbolda pozisyonlara göre farklı esneklik seviyeleri gerekmektedir.


Sporlarda gözlenen esneklik modelleri ya da profilleri doğal ya da antrenman etkilerinin bir sonucu olabilmektedir(6,10). Godges tarafından yapılan bir çalışmada, 7 atletik erkek kolej öğrencisinde kalça
fleksiyonu ve ekstansiyonundaki esneklik artışı ile koşu ekonomisinin geliştiği görülmüştür. Gelişen esnekliğin faydalı olduğunu destekleyen bu sonuçlar, uygun koşu performansı için arzu edilir bir sonuç olduğunu işaret etmiştir(7).
Cohen, 40 turnuva düzeyindeki tenisçi üzerinde yaptığı çalışmada, bilek ve dminant omuzdaki artan esnekliğin tenis hızı ile direkt ilişkili olduğunu bulmuştur(4). Brown, profesyonel beyzbol oyuncularında omuz kuvveti ve hareket genişliği profilleri gösterdiklerini, mevki oyuncuları ile karşılaştırılan izokinetik test süratlerinin tamamında daha fazla bükülme momenti oluştuğunu, ayrıca daha büyük bükülme momenti hız testlerinin
tamamında dominant olmayan kol ile karşılaştırıldığında dominant kolda oluştuğunu belirtmiştir(3,10).
Ancak, Godges’in, Cohen’in ve Brown’un yapmış olduğu bu çalışmalar ile
cimnastikçiler üzerinde yaptığımız bu çalışma arasında bir benzerlik görülmemektedir.
Cimnastikçiler üzerinde yaptığımız çalışmada cimnastikçilerin esneklikleri, süratleri ve
çabuklukları arasında bir ilişki bulunamamıştır(p>0.05). Bunun da, araştırma kapsamında milli takımda yer alan cimnastikçilerin esnekliklerinin, süratlerinin ve çabukluklarının en üst seviyelerine ulaşmalarından kaynaklandığını düşünmekteyiz.

KAYNAKLAR

1- Bompa T (1994). Theory and Methodology of Training, Third Edition, Kendall/Hunt
Publishing Company, USA
2- Bompa T (1999). Periodzation Training for Sports, Human Kinetics
3- Brown lp, Niehues SL, Harrah A, Yavorsky P &Hirshman HP (1998). Upper extremity
range of motion and isokinetic strevgth of the internal and external shoulder rotators in major
league baseball players, American Jurnal of Sport Medicine 16(6), 577-585
4- Cohen DB, Mont MA, Campbell KR, Vogelstein BN &Loewy JW(1994). Upper extremity
physical factors affecting tenis serve velocity, American Journal of Spots Medicine,
22(6),746-750
5-Çakıroğlu M. İhsan (1997). Antrenman Bilgisi, 2. Baskı, Şeker Matbaacılık, İstanbul, s:108
6- Gleim GW&McHugh(1997). Flexibility and its effects on sports injury and performance,
sport Medicine, 24(4), s: 289-299
7- Godges JJ, Macrae H, Longdon C, &Tinberg C(1989). The effects of two stretcf-hing
procedures on hip range of motşon and gait economy, Journal of ….orthopedic Sports
Physical Therapy, 7, 350-357
8-Heyward, Vivian H(1997). Advenced Fitness Assessment Exercise Prescription, Third
Edition, Human Kinetics, USA

5
9- Howley Edward T., B.Don Franks (1997). Health Fitness Instructor’s Handbook, Third
edition, Human Kinetics, USA
10- Kaya F. ve Ark. (2004). Esneklik, Sürat ve Çabukluk İlişkisi, Spor ve Tıp, Cilt:12,
Sayı:1,Logos Tıp Yayıncılık
11- Özer K. Ve ark (1992). Elit Genç Bayan Cimnastikçilerin Antropometrik Özellikleri, Spor
Bilimleri Dergisi, 3(3), 28-35
12- Maund J. Peter, Carl Foster (1995). Physiological Assessment of Human Fitness, Human
Kinetics, USA
13-Morrow James R.Jr., Allen W., Jackson, James G. Disch, Dale P. Mood (1995).
Measurrement and Evaluation in Human Performance, Human Kinetics, USA
14- Wilmore, Jack H., Costill David L(1994).Physiology of Sport and Exercise, Second
Edition, uman Kinetics, USA